Kuvvetler Ayrılığı İlkesinin Kapsamı ve Anayasa Mahkemesi Kararlarında Görünümü


USBİK-2019 / Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi

Özet

Bilinen tarih savaşlar, katliamlar, kölelik uygulamaları, zalim yönetimler yani insanlığın çektiği büyük acılar ile doludur. Modern zamanlara yaklaşıldığında insan hak ve özgürlüklerinin demokrasi idealiyle birlikte yükselmeye başladığı görülmektedir. Egemenliğin dolayısıyla yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerinin monarkın elinde tekelci bir şekilde bir daha toplanmaması için yazılı ve fiili hukuki güvencelere bağlanması anayasal demokrasi konseptini ortaya çıkarmıştır. Anayasal demokrasilerde devlet yaklaşımı, yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerini ayrıştırır ve kuvvetlerin her birinin diğeri karşısında özerk yapıda olmasını zorunlu kılar. Anayasa tartışmaları Türkiye’de hep var olagelmiştir. Her anayasa değişikliğinde, demokrasi idealinden ve kuvvetler ayrılığı ilkesinden uzaklaşıldığı eleştirileri yükselirken, aynı oranda bu hedeflere yaklaşıldığını savunan görüşlere de rastlanmaktadır. Bu çalışmamızda kuvvetler ayrılığı ilkesi konusundaki görüşlere değinilecek ve günümüzde gelişmiş olarak kabul edilen beş devletin (ABD, Almanya, Fransa, Rusya ve İngiltere’nin) anayasal uygulamalarındaki mevcudiyeti incelenecektir. Kuvvetler ayrılığı ilkesinin evrensel konum ve değeri ortaya koyulduktan sonra Türkiye Cumhuriyeti Anayasasındaki düzenleniş biçimi ve Anayasa Mahkemesinin yeni tarihli bir kararında kuvvetler ayrılığı ilkesine ilişkin getirdiği yorum ele alınacaktır. Bu bildiri ile kuvvetler ayrılığı ilkesinin kapsamı ile Türk anayasal sistemi açısından bulunduğu konum karşılaştırmalı olarak ele alınacak ve anayasal yönden daha açık bir düzenleme gerekliliği bağlamında öneri getirilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Kuvvetler ayrılığı ilkesi, karşılaştırmalı anayasa hukuku, anayasa mahkemesi

Scope of the Principle of Separation of Powers and
Its Value in Turkish Constitutional Law

Abstract

The known history is full of wars, massacres, slavery, cruel administrations, and human suffering. When modern times are approached, it is seen that human rights and freedoms started to rise together with the ideal of democracy. In order for the sovereignty, therefore, the legislative, executive and judicial forces do not monopolize again in the hands of the monarch, written and actual legal assurances have brought the concept of constitutional democracy. In constitutional democracies, the state approach distinguishes the legislative, executive and judicial powers and forces each of the forces to be autonomous in relation to the other. In Turkey, there are always discussions on the Constitution. In every constitutional amendment criticisms are rising on away from the ideal of democracy and the principle of separation of power, there are while at the same rate the views of advocating that these goals are approached. In this study, the views on the principle of separation of powers will be discussed and the existence of the five states (US, Germany, France, Russia and the UK), which are accepted as advanced today, will be examined. After the explaining the universal position and value of separation of powers, the arrangement of the Constitution of Turkish Republic is in a new decision of the Constitutional Court, the interpretation of the principle of separation of powers will be discussed. With this paper, the scope of the principle of separation of powers and the position of the Turkish constitutional system will be discussed comparatively, and a proposal will be made in the context of a clearer constitutional arrangement requirement.

Keywords: The principle of separation of powers, comparative constitutional law, constitutional court

Kaynakça

ABD Yüce Mahkemesi (Supreme Court of the United States) için bkz.: https://www.supremecourt.gov/orders/scannedjournals.aspx (erişim 18.03.2019).

Acton, Sir John Dalberg (1887), Demeçler, bkz.: https://goo.gl/uuoeB6, s.1, (erişim 18.03.2019).

Akın, İlhan (1990), Kamu Hukuku, Beta Yayınları, İstanbul.

Aristoteles (1975), Politika, [Çev.Mete Tuncay]1.Basım, Remzi Yayınevi, İstanbul.

Aslan, Rıza (2010), Kuvvetler Ayrılığı Teorisi ve Uygulamalı Örnekleri (İngiltere, Almanya, ABD ve İsviçre), Dora Yayıncılık, Bursa.

Bilgin, Murat (2015), “Parlamenter Sistemin Doğduğu Ülke: İngiltere, Karşılaştırmalı Hükûmet Sistemleri (Parlamenter Sistem)”, TBMM Yayınları, Ankara.

Çınar, M.Fatih (2017), “Türkiye’nin Anayasal Demokrasi Yolu ve Kuvvetler Ayrılığı İlkesinin Serencamı”, Akademik Bakış dergisi, Sayı 64, Aralık, Kırgızistan.

Çınar, M.Fatih (2018), “Hükümet Sistemlerinin Tarihsel Gelişimleri Işığında Türkiye İçin Anayasal Önermeler” Dokuz Eylül Üniversitesi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İzmir.

Çubukçu, Harun (2015), “Kuvvetler Ayrılığı Prensibinin Türkiye’de Uygulanış Biçimi (Son Üç Yıllık Uygulama)”, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi),  İstanbul.

Doehring, Karl (2002), Genel Devlet Kuramı-Genel Kamu Hukuku, (Çev. Ahmet Mumcu), 4.Baskı, İnkılap Yayınevi, İstanbul.

Federal Almanya Anayasası (Basic Law for the Federal Republic of Germany) için bkz.: https://www.btg-bestellservice.de/pdf/80201000.pdf, (erişim 18.03.2019).

Fransa’nın Politik Tarihi, bkz.: http://www.france-politique.fr, (erişim 18.03.2019).

Fransız İnsan ve Vatandaş Hakları Bildirgesi (Declaration of the Rights of Man) için bkz.: http://avalon.law.yale.edu/18th_century/rightsof.asp , (erişim 18.03.2019).

Göze, Ayferi (1993), Siyasal Düşünceler ve Yönetimler, 6.Baskı, Beta Yay., İstanbul.

Hobbes, Thomas (2007), Leviathan veya Bir Din ve Dünya Devletinin İçeriği, Biçimi ve Kudreti, [Çev. Semih  Lim], 6.Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.

Joint Committee on Draft Civil Contingencies Bill First Repor-Constitutional Matters (Ortak Komite Raporu) için bkz.: https://publications.parliament.uk/pa/jt200203/jtselect/jtdcc/184/18407.htm (erişim 18.03.2019).

Locke, John (2002), Sivil Toplumda, Devlet, Uygar Yönetim Üzerine İkinci İnceleme, [Çev. Serdar Taşçı, Hale Akman], Metropol Yayınları, İstanbul.

Montesquieu (1963), De L’Esprit des Lois (Kanunların Ruhu Üzerine), I’inci Cilt, (Çev. Fehmi Baldaş), Dünya Edebiyatından Tercümeler Fransız Klasikleri, M.E.B. Basımevi, Ankara.

Oder, Bertil Emrah (2004), Avrupa Birliği’nde Anayasa ve Anayasacılık, Anahtar Kitaplar Yayınevi, İstanbul.

Özçelik, Selçuk (1984), Anayasa Hukuku 1, Beta Yayınları, İstanbul.

Rusya Federasyonu Anayasası (Constitution of Russian Federation) için bkz.: http://www.ksrf.ru/en/Info/LegalBases/ConstitutionRF/Pages/default.aspx, (erişim 18.03.2019).

Wheare, Kenneth C. (1985), Modern Anayasalar, Değişim Yayınları, Ankara.

admin hakkında 29 makale
Hukuk Dersleri Öğretim Üyesi